Đối với trẻ nhỏ, vui chơi là một trong những cách tự nhiên nhất để khám phá thế giới, tiếp nhận thông tin và học hỏi những kỹ năng mới. Đặc biệt, trong các chương trình can thiệp sớm, trò chơi không chỉ mang lại niềm vui mà còn được sử dụng như một phương tiện hỗ trợ trẻ phát triển giao tiếp, ngôn ngữ, nhận thức, tương tác xã hội và kỹ năng vận động.
Thông qua những hoạt động vui chơi được thiết kế phù hợp với khả năng và nhu cầu của từng trẻ, chuyên viên có thể tạo ra những tình huống học tập gần gũi, giúp trẻ chủ động tham gia và từng bước hình thành các kỹ năng cần thiết.
1. Khuyến khích giao tiếp và phát triển ngôn ngữ
Trong quá trình chơi, trẻ có nhiều cơ hội để thể hiện mong muốn, đưa ra lựa chọn, gọi tên đồ vật hoặc phản hồi với người khác.
Chẳng hạn, khi chơi với các loại đồ chơi yêu thích, chuyên viên có thể tạo cơ hội để trẻ yêu cầu món đồ, lựa chọn màu sắc hoặc thể hiện mong muốn tiếp tục hoạt động. Với trẻ chưa sử dụng lời nói, việc giao tiếp có thể bắt đầu bằng ánh mắt, cử chỉ, hành động hoặc các phương thức giao tiếp thay thế phù hợp.
Những tương tác này giúp trẻ từng bước hiểu rằng giao tiếp là phương tiện để thể hiện nhu cầu và kết nối với mọi người.
2. Phát triển kỹ năng tương tác xã hội
Trò chơi là môi trường thuận lợi để trẻ học cách tương tác với người khác thông qua những hoạt động như chuyền bóng, xếp hình cùng nhau, chơi luân phiên hoặc đóng vai.
Trong các hoạt động này, trẻ có cơ hội thực hành những kỹ năng xã hội nền tảng như chú ý đến người chơi cùng, chờ đến lượt, chia sẻ đồ chơi và phối hợp hành động.
Đối với trẻ gặp khó khăn trong tương tác xã hội, chuyên viên có thể bắt đầu bằng những trò chơi đơn giản giữa hai người, sau đó từng bước mở rộng sang hoạt động nhóm khi trẻ đã sẵn sàng.
3. Hỗ trợ phát triển nhận thức và khả năng giải quyết vấn đề
Nhiều trò chơi được thiết kế để khuyến khích trẻ quan sát, ghi nhớ, phân loại, nhận biết màu sắc, hình dạng và tìm cách hoàn thành nhiệm vụ.
Ví dụ, khi chơi xếp hình, trẻ cần quan sát các chi tiết, thử nghiệm cách ghép và điều chỉnh khi chưa tìm được vị trí phù hợp. Những hoạt động như tìm đồ vật, ghép cặp hoặc phân loại cũng tạo cơ hội để trẻ phát triển khả năng tư duy và giải quyết vấn đề.
Tùy theo mức độ phát triển, chuyên viên sẽ điều chỉnh độ khó để trẻ có thể tham gia mà không cảm thấy quá tải.
4. Rèn luyện khả năng vận động và kỹ năng tự lập
Bên cạnh các kỹ năng giao tiếp và nhận thức, trò chơi còn hỗ trợ phát triển vận động tinh và vận động thô.
Những hoạt động như xâu hạt, xếp khối, tô màu giúp trẻ rèn luyện khả năng phối hợp tay và mắt, sự khéo léo của bàn tay. Trong khi đó, ném bóng, đi theo đường hướng dẫn hoặc vượt chướng ngại vật phù hợp có thể hỗ trợ khả năng giữ thăng bằng và phối hợp vận động.
Một số trò chơi mô phỏng sinh hoạt hằng ngày cũng giúp trẻ làm quen với các kỹ năng tự phục vụ như cất đồ chơi, sắp xếp vật dụng và thực hiện nhiệm vụ theo trình tự.
5. Tăng động lực và khả năng tham gia của trẻ
Một trong những yếu tố quan trọng trong can thiệp sớm là tạo điều kiện để trẻ tích cực tham gia vào quá trình học tập. Khi hoạt động phù hợp với sở thích và khả năng, trẻ thường có thêm động lực khám phá, tương tác và thực hành kỹ năng.
Tuy nhiên, trò chơi trong can thiệp sớm không đơn thuần là để trẻ tự do vui chơi. Chuyên viên cần xác định mục tiêu cụ thể, lựa chọn hoạt động phù hợp, quan sát phản ứng và điều chỉnh mức độ hỗ trợ theo từng trẻ.
Tại Viangelic, trò chơi là một trong những phương tiện được lồng ghép vào quá trình can thiệp sớm nhằm tạo cơ hội để trẻ học hỏi thông qua những trải nghiệm gần gũi. Với mỗi trẻ, hoạt động vui chơi được lựa chọn và điều chỉnh dựa trên nhu cầu, khả năng cũng như mục tiêu phát triển, hướng đến việc hình thành những kỹ năng có thể vận dụng trong cuộc sống hằng ngày.
Need NDIS Support?
Viangelic is a registered NDIS provider helping people across Melbourne and Sydney — including Vietnamese-speaking participants.