Khi trẻ gặp khó khăn trong giao tiếp, chậm nói hoặc được chẩn đoán rối loạn phổ tự kỷ (ASD), nhiều phụ huynh thường nghe đến hai phương pháp can thiệp phổ biến là ABA Therapy và Speech Therapy. Tuy nhiên, không ít gia đình băn khoăn: Hai phương pháp này khác nhau như thế nào? Trẻ nên học ABA Therapy hay Speech Therapy? Hay cần kết hợp cả hai?
Thực tế, ABA Therapy và Speech Therapy không phải là hai phương pháp thay thế cho nhau mà thường bổ trợ lẫn nhau, giúp trẻ phát triển toàn diện hơn. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp sẽ phụ thuộc vào nhu cầu và mục tiêu phát triển của từng trẻ.
ABA Therapy là gì?
ABA Therapy (Applied Behavior Analysis) là phương pháp can thiệp dựa trên khoa học hành vi, giúp trẻ phát triển các kỹ năng cần thiết trong cuộc sống thông qua việc phân tích hành vi, xây dựng mục tiêu cụ thể và củng cố những hành vi tích cực.
Không chỉ tập trung vào giao tiếp, ABA Therapy còn hỗ trợ trẻ phát triển nhiều lĩnh vực khác như:
- Kỹ năng giao tiếp và tương tác xã hội.
- Kỹ năng học tập.
- Kỹ năng tự phục vụ.
- Khả năng chú ý và làm theo hướng dẫn.
- Giảm các hành vi gây cản trở việc học hoặc sinh hoạt hằng ngày.
Điểm nổi bật của ABA Therapy đó là chương trình được cá nhân hóa dựa trên khả năng, điểm mạnh và nhu cầu của từng trẻ.
Speech Therapy là gì?
Speech Therapy (Trị liệu ngôn ngữ) là phương pháp tập trung vào việc cải thiện khả năng giao tiếp, ngôn ngữ và lời nói.
Tùy vào tình trạng của trẻ, chuyên viên Speech Therapy sẽ hỗ trợ:
- Phát triển ngôn ngữ tiếp nhận (khả năng hiểu lời nói).
- Phát triển ngôn ngữ diễn đạt (khả năng sử dụng từ ngữ để giao tiếp).
- Cải thiện phát âm.
- Hướng dẫn trẻ sử dụng các phương thức giao tiếp phù hợp khi chưa thể nói.
- Tăng khả năng giao tiếp trong các tình huống hằng ngày.
Nếu ABA Therapy nhìn vào toàn bộ quá trình học hỏi và hành vi của trẻ, thì Speech Therapy tập trung chuyên sâu vào lĩnh vực giao tiếp và ngôn ngữ.
ABA Therapy và Speech Therapy khác nhau ở điểm nào?
Mặc dù đều hướng đến mục tiêu giúp trẻ phát triển tốt hơn, nhưng hai phương pháp có trọng tâm khác nhau.
Mục tiêu can thiệp
ABA Therapy hướng đến việc xây dựng nhiều kỹ năng trong cuộc sống, từ giao tiếp, hành vi, học tập đến kỹ năng xã hội và tự phục vụ.
Trong khi đó, Speech Therapy tập trung chủ yếu vào khả năng giao tiếp, phát triển ngôn ngữ và lời nói.
Phạm vi hỗ trợ
Một chương trình ABA Therapy thường bao quát nhiều kỹ năng khác nhau, giúp trẻ học cách yêu cầu, chờ đến lượt, chơi cùng bạn, tự chăm sóc bản thân và thích nghi với các tình huống trong cuộc sống.
Speech Therapy sẽ đi sâu vào việc giúp trẻ hiểu ngôn ngữ, mở rộng vốn từ, cải thiện phát âm và sử dụng ngôn ngữ hiệu quả hơn.
Phương pháp thực hiện
Trong ABA Therapy, chuyên viên sẽ chia nhỏ từng mục tiêu thành các bước phù hợp với khả năng của trẻ, theo dõi tiến trình bằng dữ liệu và điều chỉnh kế hoạch khi cần thiết.
Ở Speech Therapy, các hoạt động sẽ tập trung vào luyện phát âm, tăng vốn từ, hiểu ngôn ngữ và thực hành giao tiếp thông qua trò chơi, hình ảnh hoặc các tình huống thực tế.
Trẻ nên học ABA Therapy hay Speech Therapy?
Không có câu trả lời chung cho tất cả trẻ.
Nếu trẻ chủ yếu gặp khó khăn về phát âm hoặc chậm phát triển ngôn ngữ nhưng vẫn có khả năng học tập, tương tác và kiểm soát hành vi tốt, Speech Therapy có thể là ưu tiên phù hợp.
Ngược lại, nếu trẻ gặp nhiều khó khăn hơn như:
- Chậm giao tiếp.
- Khó làm theo hướng dẫn.
- Gặp thách thức trong tương tác xã hội.
- Có hành vi ăn vạ, la hét hoặc hành vi lặp lại ảnh hưởng đến sinh hoạt.
- Chậm phát triển nhiều kỹ năng cùng lúc.
thì ABA Therapy thường sẽ là một phần quan trọng trong chương trình can thiệp.
Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều trẻ không chỉ cần một phương pháp duy nhất.
Vì sao nhiều trẻ được kết hợp ABA Therapy và Speech Therapy?
Đối với nhiều trẻ tự kỷ hoặc trẻ chậm phát triển, việc kết hợp ABA Therapy và Speech Therapy thường mang lại hiệu quả toàn diện hơn.
Ví dụ:
Speech Therapy giúp trẻ học cách phát âm hoặc sử dụng từ ngữ để giao tiếp.
Trong khi đó, ABA Therapy giúp trẻ biết khi nào cần sử dụng những kỹ năng đó trong cuộc sống, như biết yêu cầu khi cần giúp đỡ, trả lời câu hỏi, giao tiếp với người khác hoặc tham gia các hoạt động nhóm.
Nói cách khác, Speech Therapy giúp trẻ phát triển khả năng giao tiếp, còn ABA Therapy giúp trẻ ứng dụng kỹ năng giao tiếp vào các tình huống thực tế.
Viangelic xây dựng lộ trình can thiệp phù hợp với từng trẻ
Tại Viangelic, chúng tôi hiểu rằng mỗi trẻ đều có điểm mạnh, khó khăn và tốc độ phát triển riêng. Vì vậy, thay vì áp dụng một chương trình giống nhau cho tất cả, đội ngũ chuyên môn sẽ thực hiện đánh giá toàn diện để xác định nhu cầu của từng trẻ.
Dựa trên kết quả đánh giá, Viangelic sẽ xây dựng lộ trình can thiệp phù hợp, có thể bao gồm ABA Therapy, Speech Therapy hoặc kết hợp nhiều dịch vụ khác nhằm giúp trẻ phát triển toàn diện nhất.
Trong suốt quá trình can thiệp, đội ngũ chuyên viên luôn phối hợp chặt chẽ với gia đình, thường xuyên theo dõi tiến trình và điều chỉnh mục tiêu khi cần thiết. Mục tiêu không chỉ là giúp trẻ tiến bộ trong các buổi trị liệu, mà còn biết vận dụng những kỹ năng đó vào cuộc sống hằng ngày.
Kết luận
ABA Therapy và Speech Therapy đều là những phương pháp quan trọng trong hỗ trợ trẻ tự kỷ và trẻ chậm phát triển, nhưng mỗi phương pháp có mục tiêu và vai trò riêng. Thay vì đặt câu hỏi "nên chọn phương pháp nào", điều quan trọng hơn là xác định nhu cầu thực tế của trẻ để xây dựng lộ trình can thiệp phù hợp.
Nếu bạn đang băn khoăn con mình nên bắt đầu với ABA Therapy, Speech Therapy hay cần kết hợp cả hai, đội ngũ chuyên môn tại Viangelic luôn sẵn sàng đồng hành, đánh giá và tư vấn để lựa chọn giải pháp phù hợp nhất cho từng trẻ, giúp các em phát huy tối đa tiềm năng phát triển trong từng giai đoạn.
Need NDIS Support?
Viangelic is a registered NDIS provider helping people across Melbourne and Sydney — including Vietnamese-speaking participants.