“Gọi con nhiều lần nhưng con không quay lại” là tình huống khiến không ít ba mẹ lo lắng. Trẻ không phản ứng khi được gọi tên có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau và không phải lúc nào cũng là dấu hiệu của tự kỷ.
Tuy nhiên, nếu tình trạng này xảy ra thường xuyên, đặc biệt khi đi kèm với những khó khăn khác về giao tiếp, ngôn ngữ hoặc tương tác xã hội, ba mẹ nên theo dõi kỹ và cân nhắc đánh giá phát triển, can thiệp sớm khi cần thiết.
Vì sao trẻ không phản ứng khi được gọi tên?
Một số trường hợp trẻ không quay lại khi được gọi chỉ đơn giản vì đang tập trung vào một hoạt động thú vị. Trẻ cũng có thể chưa hiểu rằng tên của mình là tín hiệu để chú ý đến người đang gọi.
Bên cạnh đó, khả năng nghe cũng là một yếu tố cần được xem xét. Nếu trẻ thường xuyên không phản ứng với tiếng gọi hoặc các âm thanh trong môi trường, ba mẹ có thể trao đổi với chuyên gia để kiểm tra thính lực.
Ở một số trẻ có khó khăn về phát triển, việc không phản ứng khi được gọi tên có thể liên quan đến khả năng chú ý chung, giao tiếp xã hội hoặc xử lý thông tin.
Vì vậy, một biểu hiện riêng lẻ không thể dùng để kết luận trẻ có tự kỷ hay bất kỳ rối loạn phát triển nào.
Ba mẹ nên quan sát điều gì?
Thay vì chỉ kiểm tra bằng cách gọi tên trẻ liên tục, ba mẹ nên quan sát phản ứng của trẻ trong nhiều tình huống khác nhau.
Trẻ có quay lại khi ba mẹ gọi từ phía sau không? Trẻ có phản ứng khi nghe âm thanh quen thuộc không? Trẻ có nhìn vào người đang nói chuyện với mình không? Trẻ có dùng ánh mắt, cử chỉ hoặc âm thanh để giao tiếp không?
Ba mẹ cũng có thể chú ý đến những biểu hiện khác như:
- Trẻ ít giao tiếp bằng mắt
- Ít chỉ tay hoặc sử dụng cử chỉ để thể hiện nhu cầu
- Không thường xuyên chia sẻ sự chú ý với người khác
- Khó bắt chước hành động hoặc âm thanh
- Chậm nói hoặc ít sử dụng ngôn ngữ
- Ít tìm kiếm sự tương tác với ba mẹ
- Thường chơi một mình và khó tham gia trò chơi qua lại
- Có hành vi lặp lại hoặc khó thích nghi với thay đổi
Nếu nhiều biểu hiện xuất hiện cùng lúc, việc đánh giá phát triển có thể giúp ba mẹ hiểu rõ hơn về nhu cầu của trẻ.
Ba mẹ có thể làm gì tại nhà?
1. Gọi tên trẻ trong môi trường ít xao nhãng
Thay vì gọi trẻ nhiều lần khi trẻ đang xem tivi hoặc chơi với một món đồ rất thu hút, ba mẹ có thể chọn thời điểm trẻ tương đối thoải mái và ít yếu tố gây phân tâm.
Gọi tên với giọng tự nhiên, sau đó chờ vài giây để trẻ có cơ hội phản ứng.
2. Kết hợp tên với tương tác tích cực
Khi trẻ quay lại, nhìn hoặc có bất kỳ phản ứng nào, ba mẹ có thể ngay lập tức mỉm cười, nói chuyện, chơi cùng hoặc đưa cho trẻ món đồ yêu thích.
Điều này giúp trẻ dần hiểu rằng khi nghe tên mình, sẽ có một tương tác tích cực xảy ra.
3. Không gọi tên liên tục
Nếu ba mẹ gọi nhiều lần nhưng không có phản hồi, việc tiếp tục lặp lại có thể khiến tên của trẻ trở thành một âm thanh quen thuộc mà trẻ không cần chú ý.
Thay vào đó, hãy tạo nhiều cơ hội tương tác tự nhiên trong lúc ăn, chơi, tắm, đọc sách hoặc đi ra ngoài.
4. Khuyến khích giao tiếp hai chiều
Mục tiêu không chỉ là khiến trẻ quay đầu khi nghe tên. Quan trọng hơn là giúp trẻ phát triển khả năng chú ý, tương tác và giao tiếp với người khác.
Những trò chơi đơn giản như ú òa, chuyền bóng, bắt chước âm thanh, hát và dừng lại chờ trẻ phản ứng đều có thể tạo ra nhiều cơ hội giao tiếp.
Trẻ không phản ứng khi được gọi tên có cần can thiệp sớm không?
Không phải trẻ nào có biểu hiện này cũng cần can thiệp. Tuy nhiên, nếu trẻ thường xuyên không phản ứng khi được gọi tên và đồng thời có những dấu hiệu khác về giao tiếp, ngôn ngữ hoặc tương tác xã hội, ba mẹ không nên chỉ chờ trẻ tự thay đổi.
Can thiệp sớm không nhất thiết đồng nghĩa với việc trẻ đã có chẩn đoán. Mục tiêu của can thiệp là hỗ trợ những kỹ năng trẻ đang gặp khó khăn và tạo thêm cơ hội để trẻ học hỏi thông qua các hoạt động phù hợp với độ tuổi.
Đánh giá sớm cũng giúp ba mẹ biết liệu trẻ có thực sự cần hỗ trợ hay chỉ đang phát triển theo một tốc độ khác.
Can thiệp sớm cho trẻ tại Melbourne
Đối với các gia đình Việt Nam đang sinh sống tại Melbourne, việc tìm kiếm một trung tâm can thiệp sớm tại Melbourne có thể là bước đầu để tìm hiểu rõ hơn về nhu cầu phát triển của trẻ.
Viangelic cung cấp các dịch vụ Early Intervention, ABA Therapy, Speech Therapy và Therapy Assistant/AHA, hỗ trợ trẻ phát triển giao tiếp, ngôn ngữ, tương tác xã hội và các kỹ năng trong sinh hoạt hằng ngày.
Với hỗ trợ English–Vietnamese, Viangelic đồng hành cùng gia đình trong quá trình tìm hiểu và xây dựng hướng hỗ trợ phù hợp cho từng trẻ.
Need NDIS Support?
Viangelic is a registered NDIS provider helping people across Melbourne and Sydney — including Vietnamese-speaking participants.