Những năm đầu đời là giai đoạn trẻ phát triển nhanh về ngôn ngữ, giao tiếp, vận động và kỹ năng xã hội. Theo dõi các cột mốc phát triển giúp ba mẹ hiểu trẻ đang tiến bộ như thế nào và sớm nhận ra những lĩnh vực trẻ có thể cần thêm hỗ trợ.
Mỗi trẻ có tốc độ phát triển khác nhau, vì vậy ba mẹ không nên quá lo lắng nếu con đạt một số kỹ năng sớm hoặc muộn hơn một chút. Điều quan trọng là theo dõi sự tiến bộ của trẻ theo thời gian.
0–6 tháng
Ở giai đoạn đầu đời, ba mẹ có thể quan sát trẻ:
- Nhìn vào khuôn mặt và theo dõi người đối diện
- Phản ứng với âm thanh và giọng nói
- Mỉm cười khi được tương tác
- Bắt đầu phát ra âm thanh ê a
- Dần kiểm soát đầu và các cử động cơ thể
Những hoạt động như trò chuyện, hát và nhìn vào mắt trẻ là cách đơn giản để tạo tương tác mỗi ngày.
6–12 tháng
Trẻ bắt đầu chủ động hơn trong giao tiếp và khám phá môi trường.
Ba mẹ có thể theo dõi khả năng trẻ:
- Bập bẹ và bắt chước âm thanh
- Chú ý khi được gọi hoặc nghe âm thanh quen thuộc
- Sử dụng một số cử chỉ để giao tiếp
- Bắt chước hành động đơn giản
- Tìm kiếm sự chú ý và tương tác với người thân
- Bắt đầu ngồi, bò hoặc di chuyển
12–24 tháng
Đây là giai đoạn ngôn ngữ và giao tiếp của trẻ có nhiều thay đổi.
Trẻ có thể bắt đầu:
- Hiểu những yêu cầu đơn giản
- Sử dụng từ để thể hiện nhu cầu
- Chỉ tay để yêu cầu hoặc chia sẻ điều mình quan tâm
- Bắt chước hành động của người lớn
- Tham gia những trò chơi đơn giản
- Sử dụng nhiều cách khác nhau để giao tiếp
Ba mẹ không nên chỉ quan tâm trẻ nói được bao nhiêu từ. Cách trẻ giao tiếp và tương tác với người khác cũng rất quan trọng.
2–3 tuổi
Trẻ thường phát triển mạnh về ngôn ngữ, khả năng chơi và tương tác xã hội.
Ba mẹ có thể quan sát xem trẻ có:
- Sử dụng câu dài hơn để giao tiếp
- Hiểu câu hỏi và hướng dẫn đơn giản
- Gọi tên người hoặc đồ vật quen thuộc
- Bắt chước và chơi giả vờ
- Tham gia trò chơi có sự tương tác
- Thể hiện nhu cầu, cảm xúc bằng lời nói hoặc cử chỉ
Khi nào ba mẹ nên tìm kiếm hỗ trợ?
Ba mẹ nên chú ý nếu trẻ thường xuyên:
- Không phản ứng khi được gọi tên
- Ít giao tiếp bằng mắt hoặc cử chỉ
- Không sử dụng chỉ tay để giao tiếp
- Chậm nói hoặc khó hiểu lời nói
- Ít bắt chước người khác
- Khó tham gia trò chơi tương tác
- Ít quan tâm đến việc giao tiếp với người khác
- Mất đi kỹ năng mà trẻ từng có
Những dấu hiệu này không đồng nghĩa với việc trẻ tự kỷ. Tuy nhiên, nếu có nhiều dấu hiệu cùng xuất hiện, ba mẹ nên cân nhắc đánh giá phát triển để hiểu rõ hơn về nhu cầu của trẻ.
Theo dõi cột mốc để hiểu con, không phải để so sánh
Mỗi trẻ có một hành trình phát triển riêng. Việc theo dõi cột mốc phát triển của trẻ giúp ba mẹ nhận biết những thay đổi, chủ động hỗ trợ và tìm kiếm sự giúp đỡ khi cần.
Với các gia đình Việt Nam tại Melbourne, Viangelic cung cấp Early Intervention, ABA Therapy, Speech Therapy và Therapy Assistant/AHA, hỗ trợ trẻ phát triển giao tiếp, ngôn ngữ và kỹ năng tương tác, cùng dịch vụ hỗ trợ English–Vietnamese.
Phát hiện sớm không phải để gắn nhãn cho trẻ, mà để hiểu trẻ và hỗ trợ trẻ đúng lúc.
Need NDIS Support?
Viangelic is a registered NDIS provider helping people across Melbourne and Sydney — including Vietnamese-speaking participants.