Nhiều ba mẹ khi nghe đến can thiệp sớm thường nghĩ ngay đến trẻ tự kỷ. Vì vậy, khi con có dấu hiệu chậm nói, khó giao tiếp hoặc chậm phát triển một số kỹ năng, không ít gia đình vẫn ngần ngại tìm kiếm sự hỗ trợ vì lo rằng “can thiệp sớm là dành cho trẻ tự kỷ”.
Thực tế, can thiệp sớm không chỉ dành cho trẻ tự kỷ.
Can thiệp sớm là quá trình hỗ trợ trẻ khi nhận thấy trẻ đang gặp khó khăn hoặc có nguy cơ gặp khó khăn trong một hay nhiều lĩnh vực phát triển. Mục tiêu là giúp trẻ phát triển những kỹ năng cần thiết và tạo thêm cơ hội học hỏi ngay trong những năm đầu đời.
Can thiệp sớm là gì?
Can thiệp sớm cho trẻ là các chương trình hỗ trợ được thiết kế dựa trên độ tuổi, khả năng và nhu cầu cụ thể của từng trẻ.
Tùy trường hợp, trẻ có thể được hỗ trợ về:
- Ngôn ngữ và giao tiếp
- Tương tác xã hội
- Khả năng chơi và bắt chước
- Kỹ năng nhận thức và học hỏi
- Vận động
- Kỹ năng tự lập trong sinh hoạt hằng ngày
- Điều chỉnh hành vi và cảm xúc
Điều quan trọng là trẻ không nhất thiết phải có chẩn đoán tự kỷ mới có thể nhận được hỗ trợ.
Những trẻ nào có thể cần can thiệp sớm?
Can thiệp sớm có thể phù hợp với trẻ đang gặp khó khăn trong quá trình phát triển, chẳng hạn như:
Trẻ chậm nói hoặc gặp khó khăn về ngôn ngữ
Một số trẻ nói ít hơn so với kỳ vọng ở độ tuổi hoặc gặp khó khăn trong việc hiểu và sử dụng ngôn ngữ để giao tiếp.
Speech Therapy có thể hỗ trợ trẻ phát triển khả năng hiểu ngôn ngữ, diễn đạt nhu cầu và tham gia vào các tương tác hằng ngày.
Trẻ gặp khó khăn trong giao tiếp và tương tác
Có trẻ nói được nhưng vẫn khó giao tiếp với người khác. Trẻ có thể ít sử dụng ánh mắt, cử chỉ, khó chia sẻ sự chú ý hoặc chưa biết cách tham gia trò chơi cùng người khác.
Những kỹ năng này cũng có thể được hỗ trợ thông qua các chương trình can thiệp phù hợp.
Trẻ có chậm phát triển ở một số lĩnh vực
Một số trẻ có thể gặp khó khăn về vận động, kỹ năng nhận thức, khả năng tự lập hoặc nhiều lĩnh vực phát triển cùng lúc.
Can thiệp sớm giúp xác định những kỹ năng trẻ đang cần hỗ trợ và xây dựng hoạt động phù hợp với khả năng hiện tại của trẻ.
Trẻ có dấu hiệu liên quan đến tự kỷ
Đây là một trong những nhóm trẻ thường được nhắc đến khi nói về can thiệp sớm.
Nếu trẻ có những biểu hiện như ít giao tiếp bằng mắt, không phản ứng khi được gọi tên, chậm nói, khó tương tác, có hành vi lặp lại hoặc khó thích nghi với thay đổi, ba mẹ có thể tìm kiếm đánh giá phát triển.
Tuy nhiên, một vài dấu hiệu riêng lẻ không thể dùng để kết luận trẻ có tự kỷ. Đánh giá chuyên môn cần xem xét toàn diện quá trình phát triển của trẻ.
Có cần chờ chẩn đoán mới bắt đầu can thiệp?
Đây là một trong những hiểu lầm khiến nhiều gia đình bỏ lỡ cơ hội hỗ trợ trẻ sớm.
Trong nhiều trường hợp, ba mẹ có thể tìm kiếm đánh giá và hỗ trợ ngay khi nhận thấy trẻ đang gặp khó khăn, thay vì chờ đến khi có một chẩn đoán cụ thể.
Điều này đặc biệt quan trọng bởi những năm đầu đời là giai đoạn trẻ có nhiều cơ hội học hỏi thông qua tương tác, vui chơi và các hoạt động hằng ngày.
Can thiệp sớm không nhằm “dán nhãn” cho trẻ. Mục tiêu là hiểu trẻ cần hỗ trợ điều gì và giúp trẻ phát triển những kỹ năng đó theo cách phù hợp.
Can thiệp sớm có phải là học trị liệu cả ngày?
Không.
Một chương trình can thiệp phù hợp không chỉ tập trung vào các buổi trị liệu riêng biệt. Những kỹ năng trẻ học được cần có cơ hội được sử dụng trong cuộc sống hằng ngày.
Ví dụ, trẻ có thể luyện giao tiếp khi ăn, chơi, đọc sách, mặc quần áo hoặc tham gia các hoạt động cùng gia đình.
Sự tham gia của ba mẹ vì thế đóng vai trò rất quan trọng. Khi gia đình hiểu cách hỗ trợ trẻ và tạo ra nhiều cơ hội tương tác trong ngày, việc học có thể trở nên tự nhiên hơn.
Can thiệp sớm cho trẻ tại Melbourne
Đối với các gia đình Việt Nam đang sinh sống tại Melbourne, việc tìm kiếm trung tâm can thiệp sớm tại Melbourne có thể giúp ba mẹ tìm hiểu rõ hơn về nhu cầu phát triển của trẻ.
Viangelic cung cấp các dịch vụ Early Intervention, ABA Therapy, Speech Therapy và Therapy Assistant/AHA, hỗ trợ trẻ phát triển giao tiếp, ngôn ngữ, tương tác xã hội và các kỹ năng cần thiết trong cuộc sống.
Với hỗ trợ English–Vietnamese, Viangelic hướng đến việc giúp các gia đình Việt tại Úc dễ dàng trao đổi, hiểu rõ quá trình hỗ trợ và đồng hành cùng trẻ.
Need NDIS Support?
Viangelic is a registered NDIS provider helping people across Melbourne and Sydney — including Vietnamese-speaking participants.